Standardowo na L4 można pobierać świadczenia przez 182 dni w jednym okresie zasiłkowym. Limit wydłuża się do 270 dni, gdy niezdolność do pracy przypada w czasie ciąży albo jest spowodowana gruźlicą. Po wykorzystaniu tego okresu można złożyć wniosek o świadczenie rehabilitacyjne, przyznawane maksymalnie na 12 miesięcy.
Jak działają limity 182 i 270 dni?
Limit dotyczy okresu zasiłkowego, czyli łącznego czasu, za który przysługuje wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy. Nie jest to limit przypisany do pojedynczego zaświadczenia ani do roku kalendarzowego.
| Przyczyna niezdolności do pracy | Limit okresu zasiłkowego | Podstawa prawna |
|---|---|---|
| Większość chorób i urazów | 182 dni | Ustawa o świadczeniach pieniężnych |
| Ciąża | 270 dni | Ustawa o świadczeniach pieniężnych |
| Gruźlica | 270 dni | Ustawa o świadczeniach pieniężnych |
Okres zasiłkowy nie zaczyna się od nowa 1 stycznia. Jeżeli L4 rozpoczęło się w grudniu i trwa w styczniu, dni z nowego roku nadal pomniejszają ten sam limit. Zmiana roku ma znaczenie dla wynagrodzenia chorobowego finansowanego przez pracodawcę, ale nie odnawia limitu 182 albo 270 dni.
Trzeba też odróżnić wynagrodzenie chorobowe od zasiłku chorobowego. Wynagrodzenie chorobowe przysługuje pracownikowi ze środków pracodawcy przez 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym, a pracownikowi, który ukończył 50 lat – przez 14 dni. Za dalszy okres przysługuje zasiłek chorobowy wypłacany przez ZUS albo płatnika składek uprawnionego do jego wypłaty. Oba świadczenia wliczają się do jednego okresu zasiłkowego.
Jak liczyć dni L4 i kiedy zaczyna się nowy okres?
Okres zasiłkowy obejmuje dni kalendarzowe. Do limitu wliczają się więc także soboty, niedziele i święta, jeżeli przypadają w czasie niezdolności do pracy. Znaczenie ma również długość przerw między kolejnymi zwolnieniami:
- Nieprzerwane zwolnienia lekarskie wliczają się do tego samego okresu zasiłkowego.
- Przerwa krótsza niż 61 dni oznacza co do zasady dalsze naliczanie tego samego okresu, nawet gdy kolejne L4 wystawiono z powodu innej choroby.
- Przerwa wynosząca co najmniej 61 dni otwiera co do zasady nowy okres zasiłkowy.
- Wyjątki przewidziane w ustawie mogą zmienić sposób liczenia, między innymi gdy kolejna niezdolność do pracy przypada w czasie ciąży.
Przykładowo, po 90 dniach L4 pracownik wraca do pracy na 30 dni, a następnie otrzymuje kolejne zwolnienie na 40 dni. Przerwa nie przekroczyła 60 dni, dlatego oba okresy co do zasady sumują się do jednego limitu. Nowa jednostka chorobowa nie otwiera automatycznie kolejnych 182 dni.
Co po wyczerpaniu limitu 182 albo 270 dni?
Samo wystawienie kolejnego L4 nie przedłuża prawa do zasiłku po wyczerpaniu okresu zasiłkowego. Jeżeli nadal nie możesz pracować, ale dalsze leczenie lub rehabilitacja dają rokowania odzyskania zdolności do pracy, możesz ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne.
| Świadczenie | Kto finansuje lub wypłaca? | Czas trwania |
|---|---|---|
| Wynagrodzenie chorobowe | Pracodawca | 33 dni albo 14 dni w roku kalendarzowym |
| Zasiłek chorobowy | ZUS albo uprawniony płatnik składek | Do 182 albo 270 dni w jednym okresie zasiłkowym |
| Świadczenie rehabilitacyjne | ZUS albo uprawniony płatnik składek | Do 12 miesięcy |
O przyznaniu świadczenia rehabilitacyjnego decyduje ZUS, po ocenie dokumentacji i orzeczeniu lekarza orzecznika. Wniosek ZNp-7 najlepiej złożyć co najmniej 6 tygodni przed końcem okresu zasiłkowego. Do dokumentów dołącza się między innymi zaświadczenie o stanie zdrowia od lekarza prowadzącego.
Świadczenie przysługuje przez czas potrzebny do odzyskania zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy. Nie jest przyznawane automatycznie. Jeżeli rokowania powrotu do pracy są negatywne, sytuacja może wymagać rozważenia innych świadczeń, na przykład renty z tytułu niezdolności do pracy.
Czy L4 chroni przed zwolnieniem?
Podczas usprawiedliwionej nieobecności pracownik jest co do zasady chroniony przed wypowiedzeniem. Ochrona nie jest jednak bezterminowa. Jej długość zależy od stażu u danego pracodawcy, przyczyny niezdolności do pracy oraz prawa do świadczenia rehabilitacyjnego.
L4 nie daje wieczystej ochrony zatrudnienia. Po upływie okresu ochronnego pracodawca może, po spełnieniu warunków z art. 53 Kodeksu pracy, rozwiązać umowę bez wypowiedzenia z powodu długotrwałej niezdolności do pracy.
W przypadku pracownika zatrudnionego krócej niż 6 miesięcy przy zwykłej chorobie okres ochronny obejmuje pierwsze 3 miesiące niezdolności do pracy. Przy zatrudnieniu trwającym co najmniej 6 miesięcy ochrona obejmuje okres wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego, a także pierwsze 3 miesiące świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli zostało przyznane.
Dłuższa ochrona może mieć zastosowanie przy wypadku przy pracy albo chorobie zawodowej. Szczególne zasady dotyczą także ciąży. Pracodawca może rozwiązać umowę w razie upadłości lub likwidacji pracodawcy, niezależnie od trwającej nieobecności.
Po niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni pracownik przed powrotem musi przejść kontrolne badania lekarskie. Bez aktualnego orzeczenia o braku przeciwwskazań do pracy pracodawca nie może dopuścić go do wykonywania obowiązków.
Co zrobić przed końcem okresu zasiłkowego?
Gdy zbliża się koniec 182 albo 270 dni, nie warto czekać z formalnościami do ostatniego dnia. Kolejność działań może wyglądać następująco:
- Sprawdź, ile dni zostało już wykorzystanych w bieżącym okresie zasiłkowym, uwzględniając wcześniejsze L4.
- Skonsultuj z lekarzem prowadzącym dalsze leczenie i możliwość odzyskania zdolności do pracy.
- Jeżeli powrót do pracy jest możliwy po dalszej rehabilitacji, skompletuj dokumenty do wniosku o świadczenie rehabilitacyjne.
- Złóż wniosek ZNp-7 w ZUS, najlepiej co najmniej 6 tygodni przed końcem okresu zasiłkowego.
Czy można pobierać zasiłek po ustaniu zatrudnienia?
Zasiłek chorobowy może przysługiwać także po ustaniu zatrudnienia, jeżeli choroba rozpoczęła się w czasie ubezpieczenia albo spełnione są szczególne warunki dotyczące zachorowania po jego ustaniu. W takim przypadku zasiłek przysługuje co do zasady nie dłużej niż przez 91 dni, z uwzględnieniem ogólnego limitu okresu zasiłkowego.
Limit 91 dni nie dotyczy między innymi niezdolności do pracy przypadającej w czasie ciąży oraz spowodowanej gruźlicą. Po ustaniu zatrudnienia nie powstaje jednak automatycznie nowa pula 182 dni.
Najważniejsze jest to, że 182 dni liczy się w ramach okresu zasiłkowego, a nie od początku roku. Przerwa wynosząca co najmniej 61 dni może otworzyć nowy okres, natomiast po wyczerpaniu limitu można ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne, jeśli leczenie rokuje powrót do pracy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie dotyczącej okresu zasiłkowego, ochrony zatrudnienia lub świadczeń z ZUS warto skonsultować dokumenty z ZUS, kadrami albo prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy.
