Ukończenie 26 roku życia w trakcie miesiąca a podatek – zasady

Jeśli ukończenie 26 lat wypada w trakcie miesiąca, zwolnienie z podatku (zerowy PIT) przysługuje jeszcze w dniu Twoich urodzin – liczy się moment faktycznej wypłaty, a nie okres, za który pensja jest należna. Więcej szczegółów i praktyczne przykłady znajdziesz w dalszej części artykułu.

Jak działa ulga podatkowa przed 26. rokiem życia?

Od sierpnia 2019 roku obowiązuje zwolnienie z podatku dochodowego dla osób, które nie ukończyły 26 lat. Dotyczy ono przychodów ze stosunku pracy, stosunku służbowego, pracy nakładczej, spółdzielczego stosunku pracy, umowy zlecenia, praktyk absolwenckich oraz stażu uczniowskiego. Świadczenia wypłacane z tych tytułów są zwolnione z PIT do limitu 85 528 zł w skali roku podatkowego.

W praktyce oznacza to, że pracodawca nie pobiera zaliczek na podatek dochodowy od wypłaty młodej osoby, o ile jej łączne roczne przychody nie przekroczą wspomnianego progu. Zwolnienie działa automatycznie – pracownik nie musi składać żadnych wniosków, choć może z niego zrezygnować za pomocą oświadczenia PIT-2. Ulga nie obejmuje natomiast umowy o dzieło ani dochodów z własnej działalności gospodarczej.

Co istotne, limit 85 528 zł jest całoroczny i dotyczy sumy przychodów ze wszystkich ww. źródeł, również od różnych płatników. Gdy zostanie przekroczony, nadwyżkę opodatkowuje się według skali podatkowej – 12% stawką, a po przekroczeniu kolejnego progu – 32%.

Kogo dotyczą przepisy o zerowym PIT-ie?

Z ulgi mogą korzystać wyłącznie osoby fizyczne, które nie ukończyły 26. roku życia. Nie ma znaczenia, czy jest to pierwsza praca, czy kolejne zatrudnienie – warunek wieku jest decydujący. Jeśli podatnik kończy 26 lat w trakcie roku kalendarzowego, zwolnienie obowiązuje go aż do dnia narodzin włącznie.

Jak oblicza się termin ukończenia 26 lat na gruncie podatkowym?

Organy podatkowe odwołują się w tej kwestii do art. 12 § 4 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z nim termin określony w latach upływa z końcem dnia odpowiadającego dacie początkowej. Osoba urodzona 7 listopada kończy więc 26 lat właśnie 7 listopada – i to właśnie do tego dnia, włącznie, przysługuje jej zwolnienie. Potwierdza to szereg interpretacji indywidualnych wydawanych przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej.

Kiedy traci się prawo do zerowego PIT-u?

Moment utraty ulgi nie jest związany z miesiącem kalendarzowym, lecz z konkretną datą wypłaty wynagrodzenia. Przepis art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o PIT mówi o przychodach „otrzymanych do ukończenia 26 roku życia”. Otrzymanie przychodu oznacza tu faktyczne postawienie go do dyspozycji podatnika. W przypadku przelewów bankowych jest to dzień obciążenia rachunku pracodawcy, a nie data zaksięgowania środków na koncie pracownika.

Wynagrodzenie wypłacone dokładnie w dniu 26. urodzin nadal korzysta więc ze zwolnienia. Wypłata zrealizowana choćby jeden dzień później opodatkowywana jest już na zasadach ogólnych. Bez znaczenia pozostaje, za jaki miesiąc świadczenie jest należne – decyduje data przelewu.

O tym, czy pensja będzie zwolniona z podatku, rozstrzyga data faktycznego postawienia jej do dyspozycji, a nie okres, którego dotyczy. Nawet wynagrodzenie należne za cały miesiąc poprzedzający urodziny podlega opodatkowaniu, jeśli przelew wyszedł od pracodawcy po 26. urodzinach.

Tę interpretację potwierdzają liczne stanowiska fiskusa, m.in. interpretacje z 4 listopada 2019 r. (0115-KDIT2-2.4011.371.2019.1.ENB oraz 0113-KDIPT2-1.4011.410.2019.2.MD). Organy jednoznacznie podkreślają, że przychody otrzymane do 26. roku życia, włącznie z dniem urodzin, są objęte ulgą, natomiast wypłacone później – nie. Nie stosuje się przy tym żadnego proporcjonalnego pomniejszania limitu czy wyliczania częściowej ulgi za ostatni miesiąc.

Dla płatnika oznacza to, że obowiązek pobrania zaliczki na podatek dochodowy pojawia się natychmiast po dacie urodzin pracownika – również wtedy, gdy w tym samym miesiącu wypłacane są jeszcze inne, zwolnione wcześniej przychody. Nie ma przy tym separacji; każda wypłata oceniana jest osobno pod kątem momentu jej dokonania.

Co się zmienia w rozliczeniach po ukończeniu 26 lat?

Od dnia następującego po 26. urodzinach wynagrodzenie traktowane jest jak u każdego innego pełnoletniego pracownika czy zleceniobiorcy. Pracodawca zaczyna naliczać zaliczkę na podatek dochodowy według skali podatkowej, uwzględniając koszty uzyskania przychodów oraz ewentualną ulgę podatkową zgłoszoną na formularzu PIT-2. W efekcie pensja netto ulega obniżeniu o kwotę podatku.

Zmiany dotyczą również sfery ubezpieczeń społecznych. Osoby zatrudnione na umowę zlecenia, które do tej pory jako studenci lub uczniowie (poniżej 26 lat) były zwolnione z obowiązku opłacania składek ZUS, po dacie urodzin zostają zgłoszone do ubezpieczeń. Zleceniodawca ma obowiązek zgłosić ich do ZUS na druku ZUS ZUA z dniem 26. urodzin. To powoduje dodatkowe obciążenie wynagrodzenia składkami na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe (chorobowe jest dobrowolne) oraz składką zdrowotną.

W przypadku umowy o pracę studentów lub uczniów, składki ZUS są odprowadzane od początku zatrudnienia – po 26. roku życia nic się w tym zakresie nie zmienia. Ulga w ZUS dotyczy wyłącznie umów zlecenia i tylko osób z ważnym statusem ucznia bądź studenta.

Jak zmienia się wynagrodzenie po utracie ulgi – przykładowe wyliczenia

Spadek wypłaty netto po ukończeniu 26 lat widać najwyraźniej na konkretnych liczbach. Poniższe zestawienie pokazuje różnicę dla standardowej umowy o pracę przy założeniu stałego wynagrodzenia brutto i braku ulg poza zerowym PIT-em.

Jak widać, różnica wynosi w tym przypadku 291 zł miesięcznie. Dla umowy zlecenia, gdzie dochodzą jeszcze składki ZUS, spadek jest jeszcze wyższy – przy 3 000 zł brutto „na rękę” przed urodzinami było 3 000 zł, a po urodzinach zaledwie ok. 2 107 zł, czyli o blisko 900 zł mniej.

W obliczu tych liczb warto, by młode osoby planujące swoje finanse wzięły pod uwagę, że z dniem 26. urodzin ich dochód netto może wyraźnie stopnieć. Pracodawcy natomiast powinni zadbać o precyzyjne ustalenie daty wypłaty, aby uniknąć błędów w naliczaniu zaliczek.

O czym powinni pamiętać płatnicy i pracownicy?

Poprawne stosowanie ulgi wymaga ścisłej kontroli dat. Jeśli wynagrodzenie ma być wypłacone ostatniego dnia miesiąca, a 26. urodziny przypadają wcześniej, od wypłaty należy pobrać podatek. Gdy jednak pracodawca dokonuje przelewu w dniu urodzin – ulga nadal obowiązuje. Pracownicy nie muszą osobno sygnalizować utraty prawa do zwolnienia; obowiązek naliczenia podatku spoczywa na płatniku.

Jeśli w jednym miesiącu kalendarzowym otrzymujesz kilka przelewów – np. premię i podstawowe wynagrodzenie – każdy z nich jest oceniany osobno. Przelew zrealizowany w dniu 26. urodzin wciąż będzie wolny od podatku, natomiast wypłacony dzień później już nie.

Kiedy składki ZUS stają się obowiązkowe dla zleceniobiorcy?

Zleceniodawca zgłasza do ubezpieczeń osobę kończącą 26 lat z datą jej urodzin. Oznacza to, że pierwszym dniem objętym obowiązkiem składkowym są właśnie 26. urodziny. Dotyczy to również tych, którzy łączą pracę ze studiami – w dniu ukończenia 26 lat tracą status studenta w rozumieniu przepisów zusowskich i od razu podlegają ubezpieczeniom. Składki nalicza się od kolejnej wypłaty po tej dacie, nawet jeśli sama umowa trwała już wcześniej.

Dla zleceniobiorców poza momentem podatkowym istotny jest więc także moment ubezpieczeniowy. Powoduje on znaczące pomniejszenie wypłacanej kwoty, co wyraźnie widać w zamieszczonych przykładach.